Yayın Etiği Açısından Dergi Çeşitliliği ve Bir Metrik Önerisi: Metodolojik Bir Çalışma

Abstract

Bu çalışmada, yeni bir bilimsel metrik olarak Uyarlanmış Dergi Çeşitlilik İndeksi’nin tanıtılması ve kullanılabilirliğinin araştırılması amaçlanmıştır. Araştırmacıların nicel ve n itel değerlendirmesi için çe- şitli bilimsel metrikler mevcuttur. Bu metriklerin her birinin güçlü yan- ları ve s ınırlamaları vardır, daha do ğru olan ı arayış hâlen devam etmektedir. Çalışmada, Simpson (1949) taraf ından biyolojik çeşitlilik için önerilen indeks, dergi çeşitlilik indeksi olarak uyarlanmıştır. Dergi Çeşitlilik İndeksi’nin hesaplanması, örnek bir uygulama ile gösterilmiş- tir. Örnek için kullanılan veriler tamamen rastgele türetilmiş verilerdir. Bilimsel araştırmaların yayımlanması, bilginin yayılmasının temel taşı olmasının yanı sıra akademik ve bilimsel değerlendirme ve kariyer ge- lişimi için de temel bir kriterdir. Dünyanın dört bir yanındaki birçok aka- demik toplulukta, b ilim insanlarının b ireysel katk ılarının kal itesinin değerlendirilmesinde güvenilir bilimsel metriklerin kullanılması önemli kabul edilir. Yazar düzeyindeki etkinin kapsamlı bir şekilde değerlendi- rilmesi için tek başına hiçbir metrik uygun değildir. Belirli metriklerin se- çimi, değerlendirmenin amacına ve içeriğine bağlıdır. Bir araştırmacının yayımladığı çalışmalarını gerek kendi içinde gerekse araştırmacılar ta- rafından yapılan çalışmalar arasındaki çeşitliliğini ölçmek için hangi in- deksin kullan ılacağına da ir prat ik b ir kural söz konusu de ğildir. Bu çalışmada önerilen Uyarlanmış Simpson İndeksi, diğer çeşitlilik indeks- lerine (Shannon-Weiner İndeksi, Evenness İndeksi vb.) kıyasla kulla- nımı en kolay olan ıdır. Uyarlanmış Dergi Çeşitlilik İndeksi’nden elde edilen değerler, pay veya payda terimini hesaplamak için dergi sayısı ye- rine aynı dergide yayımlanan makale sayısı kullanıldığından dergi sayı- sına duyarl ı değildir. Derg i çeşitlilik indekslerinin kullan ılması, b ir araştırmacının araştırma sonuçlarının etkinliğinin farklı editörler, ha- kemler ve okuyucular tarafından değerlendirilmesine yardımcı olur. Do- layısıyla dergi çeşitliliğine ilişkin bir metrik elde etmek önemlidir.