Aile hekimlerinin bitki-ilaç etkileşimi hakkında bilgi düzeyleri, tutum ve davranışları

Abstract

Bu çalışmanın amacı Türkiye'de görev yapan aile hekimlerinin bitkisel ürün-ilaç etkileşimi konusunda davranış, tutum ve bilgi düzeylerini değerlendirerek konuyla ilgili farkındalık oluşturmaktır. Kesitsel ve tanımlayıcı nitelikte olan bu çalışmaya 345 aile hekimi dahil edilmiştir. Araştırmanın evrenini Türkiye'de tam zamanlı ve yarı zamanlı aile hekimliği uzmanlık eğitimi alan araştırma görevlileri, aile hekimi olarak görev yapan pratisyen ve uzman hekimler oluşturmaktadır. Araştırma online olarak Google Forms u?zerinden 15.08.2023-23.01.2024 tarihleri arasında yürütülmüştür. Araştırma anketi; kişisel bilgileri istendiği ilk bölüm, hekimlerin bitki-ilaç etkileşimleri ile ilgili tutum ve davranışlarını ölçen ikinci bölüm ve bitki-ilaç etkileşimleri ile ilgili bilgi sorularını içeren üçüncü bölüm ile birlikte 45 sorudan oluşmaktadır. İstatistiksel analiz için IBM SPSS 20.0 paket programı kullanılmış ve p<0,05 anlamlı kabul edilmiştir. Araştırmaya katılan aile hekimlerinin %67 (n=231)'si hayatlarının herhangi bir döneminde bitkisel ürün kullanmıştır. %54,5 (n=188)'i takip ettikleri hastalara herhangi bir bitkisel ürün önermemektedir. Katılımcılar bitkisel ürün-ilaç etkileşimi bilgi düzeylerini %57,7 (n=199) oranında ''yetersizim'' şeklinde tanımlanmakta, hastalarından etkileşim ile ilgili soru alma durumunu %35,9 (n=124) oranında ''bazen'', bilgi verme durumunu %33,3 (n=115) oranında ''nadiren'' ve hastaların izlem sırasında bitkisel ürün-ilaç etkileşimi açısından değerlendirme durumunu ise %37,4 (n=129) oranında ''her zaman'' şeklinde yanıtlamaktadır. Aile hekimlerinin %80,3 (n=277)'ünün görevleri boyunca bitkisel ürün-ilaç etkileşimi ile karşılaşmadığı, karşılaşan %14,7 (n=10)'lik kısmın ise advers etki bildirimi yaptığı saptanmıştır. Katılımcıların %86,4 (n=298)'ü bitkisel ürünler ile ilgili eğitim almak istediklerini bildirmiştir. Sonuç itibariyle aile hekimleri; yüksek oranda bitkisel ürünler kullanırken daha az oranda hastalarına önermekte, hastaların bitkisel ürün-ilaç etkileşimi açısından bilgilendirilmesi ve değerlendirilmesi gerektiğini düşünmekte ayrıca konuyla ilgili bilgi düzeylerinin yetersiz olduğu bu duruma bağlı olarak bitkisel ürünler ile ilgili eğitim almak istemektedir. Anahtar Kelimeler: Aile hekimleri, Akılcı ilaç kullanımı, Bitki-ilaç etkileşimi, Fitoterapi, Geleneksel tıp

The aim of this study is to evaluate the behaviors, attitudes and knowledge levels of family physicians working in Turkey about herbal product-drug interaction and to raise awareness on the subject. This cross-sectional and descriptive study included 345 family physicians. The population of the study consisted of research assistants receiving full-time and part-time family medicine specialty training, general practitioners and specialists working as family physicians in Turkey. The research was conducted online via Google Forms between 15.08.2023-23.01.2024. The questionnaire consisted of 45 questions, including the first section asking for personal information, the second section measuring the attitudes and behaviors of physicians about herb-drug interactions, and the third section including information questions about herb-drug interactions. IBM SPSS 20.0 package program was used for statistical analysis and p<0.05 was considered significant. Among the family physicians who participated in the study, 67% (n=231) had used herbal products at any point in their lives and 54.5% (n=188) did not recommend any herbal products to the patients they followed. The participants defined their level of knowledge about herbal product-drug interaction as "insufficient" by 57.7% (n=199), and the rate of receiving questions about herbal product-drug interaction from their patients as "sometimes" by 35.9% (n=124), 33.3% (n=115) answered "rarely" in the case of providing information about herbal product-drug interaction and 37.4% (n=129) answered "always" in the case of evaluating patients for herbal product-drug interaction during follow-up. It was found that 80.3% (n=277) of family physicians did not encounter herbal product-drug interactions during their practice, and 14.7% (n=10) of those who encountered herbal product-drug interactions reported adverse effects. 86.4% (n=298) of the participants reported that they would like to receive training on herbal products. As a result, family physicians use herbal products at a high rate and recommend them to their patients at a lower rate, think that patients should be informed and evaluated in terms of herbal product-drug interaction, and want to receive training on herbal products due to their insufficient level of knowledge on the subject. Keywords: Family physicians, Rational drug use, Herb-drug interaction, Phytotherapy, Traditional medicine