Milli Gelir, Bankacılık Kredi ve Mevduat Hacmi ile Menkul Kıymetler Borsası İşlem Hacmi Etkileşimi

Abstract

Gayri safi milli gelir ile finansal göstergeler ülkelerin gelişmişliği hakkında önemli verilerdir. Ülkeler, bu göstergeler esas alınarak sınıflandırılmış olsalar da, temelde diğer sosyal göstergeler de belirleyicidir. Bu çalışma, söz konusu göstergelerden banka mevduat ve krediler ile gayri safi milli gelir ve hisse senetleri piyasasındaki işlem hacmi değişkenleri arasındaki etkileşimi araştırmak amacıyla yapılmıştır. Ek olarak, analiz döneminde yaşanan 2008 krizinin değişkenler üzerinde yapısal kırılma yapıp-yapmadığı araştırılmıştır. Çalışma kapsamına bu dört değişkenin 2002 ile 2011 arası dönem verileri alınmıştır. Analizde kullanılan temel yöntem, vektör otoregresif (VAR) modeldir. Elde edilen sonuçlara göre, uzun dönemde banka mevduat hacmi en dışşal, ikinci en az dışsal değişken menkul kıymetler borsası işlem hacmi olmuştur. Buna karşılık, beklendiği gibi, en yüksek dışsallık milli gelirdir. Milli gelir, önemli oranda dış faktörlere bağlıdır. Elde edilen bu sonuçlar genel teori ve diğer çalışmalarla benzerdir. Ayrıca değişkenlerin diğer değişkenlere katkısı önemli düzeydedir. Öte yandan, bankalar mevduatı 2004’ün ilk çeyreği ile 2006’nın ilk çeyreğinde ‘kırılma’ yaşamıştır. Buna karşılık banka kredileri 2008’in üçüncü çeyreğinde ‘kırılma’ yaşamıştır. Böylece, 2007 sonbaharında başlayan küresel kriz mevduatlara kriz öncesi yansırken, kredilere sonrasında yansımıştır.